Kỳ 1: “Đảng trong lòng dân” nơi biên cương Sơn Vĩ
Từ những bản làng từng bị tà đạo len lỏi, Sơn Vĩ từng bước củng cố niềm tin của đồng bào bằng sự gần dân, sát dân, chăm lo sinh kế và giữ gìn bản sắc văn hóa nơi phên giậu cực Bắc Tổ quốc.
Giữ dân từ giữ niềm tin
Bộ đội Đồn Biên phòng Cửa khẩu Săm Pun cùng người dân xã Sơn Vĩ tuần tra bảo vệ đường biên, cột mốc nơi cực Bắc Tổ quốc.
Là xã xa xôi nhất của tỉnh Tuyên Quang, Sơn Vĩ có diện tích tự nhiên hơn 110km², 51 thôn, gần 20.000 nhân khẩu thuộc 11 dân tộc cùng sinh sống. Địa phương có 20 thôn giáp biên, đường biên giới dài hơn 41km với 107 cột mốc quốc giới; là xã duy nhất trong cả nước tiếp giáp hai huyện thuộc hai tỉnh Vân Nam và Quảng Tây (Trung Quốc), giữ vị trí đặc biệt quan trọng về quốc phòng, an ninh nơi cực Bắc Tổ quốc.
Ở địa bàn đặc thù ấy, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trước hết là giữ vững niềm tin của nhân dân. Bởi một đường biên chỉ thực sự vững chắc khi được dựng bằng lòng dân. Khi đời sống còn khó khăn, nhận thức chưa đồng đều, hủ tục và tà đạo từng có điều kiện len lỏi, thì mỗi chủ trương, nghị quyết của Đảng chỉ thật sự có sức sống khi được cụ thể hóa bằng những việc làm thiết thực, gần dân, sát dân và vì dân.
Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 xác định nhiệm vụ tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng; nâng cao hiệu quả công tác dân vận; chủ động đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng. Đồng thời, nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu phát triển kinh tế, nâng cao đời sống nhân dân, giữ gìn bản sắc văn hóa các dân tộc gắn với củng cố quốc phòng, an ninh và xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc nơi biên giới.
Tuy nhiên, với những địa bàn vùng cao biên giới như Sơn Vĩ, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không thể chỉ dừng ở tuyên truyền nghị quyết hay đấu tranh trên không gian mạng. Điều cốt lõi là làm cho người dân thấy được sự đổi thay trong cuộc sống, được chăm lo sinh kế, được giữ gìn bản sắc văn hóa và được sống trong sự ổn định, bình yên. Khi người dân tin vào cuộc sống hôm nay và tương lai ngày mai, những luận điệu xuyên tạc, kích động sẽ khó còn đất để len lỏi.
Đồn biên phòng Cửa khẩu Săm Pun thăm gia đình anh Sùng Súa Lử, thôn Sín Phìn Chư, xã Sơn Vĩ.
Từng hơn 15 năm bị dụ dỗ theo tà đạo “San sư khẻ tọ”, gia đình anh Sùng Súa Lử, thôn Sín Phìn Chư, đã trải qua những tháng ngày cơ cực. Anh bỏ bàn thờ tổ tiên, rời nhà lên núi cầu nguyện; vợ con ở lại trong cảnh thiếu ăn, thiếu mặc, bị bà con xa lánh.
Nhắc lại quãng thời gian ấy, anh Lử nói chậm rãi: “Họ bảo nếu không theo đạo thì đến ngày tận thế sẽ bị nước cuốn trôi hết. Mình sợ nên nghe theo…”.
Không riêng gia đình anh Lử, nhiều hộ dân ở thôn Sín Phìn Chư từng bị tà đạo lôi kéo nay đã ổn định cuộc sống. Ông Sùng Sáu Chá cho biết, gia đình ông có 7 nhân khẩu, trước đây trong dòng họ có 4 hộ theo tà đạo. Sau thời gian được cán bộ địa phương và lực lượng biên phòng kiên trì vận động, phân tích đúng sai, các hộ đã tự nguyện quay trở lại với phong tục truyền thống của dân tộc.
Theo chính quyền địa phương, tà đạo “San sư khẻ tọ” xuất hiện trên địa bàn từ năm 1997, phát triển mạnh vào các năm 1999-2000, từng gây ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống nhân dân và an ninh trật tự cơ sở.
Ở những vùng cao còn nhiều khó khăn, khi nhận thức pháp luật chưa đồng đều, tà đạo và mê tín dị đoan rất dễ len lỏi. Bởi vậy, đấu tranh xóa bỏ tà đạo không chỉ là vấn đề an ninh trật tự, mà thực chất là cuộc đấu tranh giữ dân, giữ niềm tin và giữ sự ổn định ngay từ cơ sở.
Với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, 100% hộ dân từng theo tà đạo trên địa bàn đã tự nguyện quay trở lại với phong tục, tập quán truyền thống của dân tộc. Tuy nhiên, đưa người dân ra khỏi tà đạo mới chỉ là bước đầu. Quan trọng hơn là làm sao để đồng bào yên tâm lao động sản xuất, ổn định đời sống và không còn bị những luận điệu mê tín, sai trái lôi kéo trở lại.
Ông Sùng Mí Nô, Chủ tịch UBND xã Sơn Vĩ, cho biết: “Sau khi các hộ dân từ bỏ tà đạo, xã thường xuyên nắm bắt tình hình tư tưởng, kịp thời động viên, hỗ trợ người dân phát triển kinh tế, ổn định cuộc sống. Khi bà con có sinh kế, có niềm tin vào tương lai thì các luận điệu sai trái sẽ không còn điều kiện len lỏi”.
Tại thôn Mỏ Phàng, nhiều hộ dân đã mạnh dạn vay vốn phát triển chăn nuôi hàng hóa. Trưởng thôn Mua Thị Và chia sẻ: “Trước đây bà con chỉ làm nương, thu nhập thấp. Nay có vốn hỗ trợ, có cán bộ hướng dẫn kỹ thuật, nhiều hộ chuyển sang nuôi bò, có gia đình mỗi năm thu hơn 150 triệu đồng sau khi trừ chi phí”.
Ông Vừ Chúa Xá, thôn Mỏ Phàng, xã Sơn Vĩ, từ hộ khó khăn vươn lên thành hộ tiêu biểu trong phát triển chăn nuôi trâu, bò.
Những mô hình kinh tế tuy nhỏ nhưng hiệu quả đã tạo chuyển biến rõ nét trong tư duy sản xuất của đồng bào vùng cao. Từ chỗ trông chờ, ỷ lại, nhiều hộ dân đã chủ động phát triển kinh tế, từng bước vươn lên thoát nghèo bền vững.
Ở nơi tận cùng của dãy núi đá tai mèo, bà Hoàng Thị Tương, Bí thư Chi bộ thôn Lũng Làn, nhiều năm qua vẫn lặng lẽ sống vì dân, vì Đảng và vì từng cột mốc nơi biên giới.
Bà Hoàng Thị Tương, Bí thư Chi bộ thôn Lũng Làn, xã Sơn Vĩ thường xuyên phối hợp với lực lượng biên phòng tuyên truyền, vận động nhân dân chấp hành chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước.
Sinh năm 1961, từng là du kích xã trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc, bà không quản ngại khó khăn, băng rừng, vượt núi đến từng thôn bản vận động nhân dân không vượt biên trái phép, không nghe theo kẻ xấu, không phá rừng làm nương.
Nghỉ công tác năm 2010, bà vẫn tiếp tục đảm nhiệm vai trò Bí thư Chi bộ thôn Lũng Làn. Điều bà trăn trở nhất là làm sao giúp người dân vừa thoát nghèo, vừa thay đổi nhận thức.
“Muốn dân tin thì cán bộ phải làm trước, nói đi đôi với làm. Khi cái bụng no hơn, cái đầu sáng hơn thì bà con sẽ không nghe theo lời kẻ xấu”, bà Tương chia sẻ.
Không hô khẩu hiệu, không giáo điều, bà chọn cách tuyên truyền bằng chính việc làm của mình. Chính bà là người đầu tiên mạnh dạn chuyển đổi mô hình sản xuất, chặt bỏ ngô trên triền dốc để trồng cỏ nuôi bò. Từ mô hình nhỏ ấy, người dân bắt đầu học theo, chuyển từ sản xuất tự cung tự cấp sang chăn nuôi hàng hóa.
Từ một thôn đặc biệt khó khăn với hàng chục hộ nghèo, đến cuối năm 2025, Lũng Làn chỉ còn 5 hộ nghèo; không còn tình trạng vượt biên trái phép, không còn “điểm nóng” về an ninh trật tự.
Ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, người có uy tín không chỉ là “cánh tay nối dài” của cấp ủy, chính quyền, mà còn là cầu nối giữa ý Đảng với lòng dân. Họ nói bằng tiếng nói của dân, hiểu phong tục của dân và sống trong lòng dân nên có khả năng vận động, thuyết phục một cách tự nhiên, bền bỉ.
Khi người dân có sinh kế ổn định, có niềm tin vào tương lai và cảm nhận được sự đồng hành của cấp ủy, chính quyền, những luận điệu xuyên tạc, kích động sẽ không còn đất để len lỏi. Không có “lá chắn” nào vững chắc hơn lòng dân.
Văn hóa – “lá chắn mềm” nơi biên giới
Nếu lý luận là “lý trí” của Đảng thì văn hóa chính là “con tim” của nhân dân trong hành trình giữ vững nền tảng tư tưởng. Ở vùng biên Sơn Vĩ, văn hóa không chỉ làm nên bản sắc của mỗi cộng đồng mà còn bồi đắp niềm tin, gắn kết con người và tạo sức mạnh nội sinh nơi phên giậu Tổ quốc.
Trong đời sống văn hóa của đồng bào nơi đây, chợ Phong lưu Sơn Vĩ là một nét riêng giàu giá trị. Phiên chợ được tổ chức vào ngày 28-3 âm lịch hằng năm, là dịp để người dân gặp gỡ, hỏi han, trao đổi hàng hóa sau một năm lao động vất vả.
Giữa nhịp sống hiện đại, khi nhiều phong tục, tập quán đứng trước nguy cơ mai một, phiên chợ vẫn được đồng bào gìn giữ như một “điểm hẹn văn hóa” nơi miền biên cương. Ở đó có tiếng khèn, men rượu ngô, sắc màu thổ cẩm và hơn hết là hồn cốt văn hóa của đồng bào vùng cao cực Bắc được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Phiên chợ Phong lưu Sơn Vĩ là nơi lưu giữ nét đẹp văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc vùng cực Bắc Tổ quốc.
Không dừng lại ở việc duy trì một phiên chợ truyền thống, năm 2026, xã Sơn Vĩ lần đầu tiên tổ chức Lễ hội chợ Phong lưu Sơn Vĩ gắn với quảng bá văn hóa, du lịch địa phương. Không gian lễ hội được mở rộng với nhiều hoạt động mang đậm bản sắc dân tộc như trình diễn khèn Mông, hát giao duyên, thi trang phục truyền thống, giới thiệu ẩm thực vùng cao, trưng bày sản phẩm thổ cẩm và nông sản đặc trưng.
Đồng chí Trần Việt Hùng, Phó chủ tịch UBND xã Sơn Vĩ, cho biết: “Điều quan trọng nhất vẫn là giữ được nét nguyên bản của phiên chợ truyền thống để văn hóa không bị thương mại hóa, không bị mai một theo thời gian”.
Một cộng đồng mất đi bản sắc văn hóa cũng là cộng đồng dễ bị tổn thương trước những luồng tư tưởng lệch lạc. Bởi vậy, giữ gìn văn hóa truyền thống ở vùng biên không chỉ là bảo tồn di sản, mà còn là giữ nền tảng tinh thần của nhân dân nơi phên giậu Tổ quốc.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự chống phá ngày càng tinh vi trên lĩnh vực tư tưởng, văn hóa, việc giữ gìn bản sắc dân tộc càng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Bởi khi bản sắc bị mai một, nền tảng tinh thần của cộng đồng cũng bị xói mòn; những giá trị tốt đẹp dễ bị thay thế bởi các luồng tư tưởng lệch lạc, phản văn hóa.
Lực lượng biên phòng, công an và đoàn viên thanh niên phối hợp tuần tra, bảo vệ cột mốc biên giới tại xã Sơn Vĩ, góp phần xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc nơi cực Bắc Tổ quốc.
Giữa đại ngàn đá xám nơi cực Bắc Tổ quốc, những cột mốc biên cương vẫn ngày đêm lặng lẽ đứng gác cùng bước chân tuần tra của người lính quân hàm xanh. Nhưng điều làm nên sự vững chắc của biên giới không chỉ là những đường biên hữu hình, mà còn là niềm tin của nhân dân với Đảng, với chính quyền và với cuộc sống nơi mình đang gắn bó.
Khi dân tin Đảng, hiểu pháp luật, giữ gìn văn hóa dân tộc và cùng chung tay bảo vệ quê hương, đó chính là “thế trận lòng dân” bền chặt nhất. Và cũng từ nền tảng ấy, chủ quyền biên giới, nền tảng tư tưởng của Đảng được bảo vệ vững chắc từ sớm, từ xa nơi phên giậu cực Bắc của Tổ quốc./.
(Kỳ 2: Giữ vững “thế trận lòng dân” nơi biên cương)
Bài, ảnh: HÀ LINH
